Zapomniana historia

Skomplikowana, często tragiczna, przeszłość Sochaczewa na przestrzeni ostatniego stulecia jeszcze dziś niejednokrotnie rzutuje na rozwój gospodarczy i demograficzny naszego miasta. Konflikty zbrojne, zniszczenia, ucieczka, śmierć, wysiedlenia, wreszcie przymusowe wywłaszczenia i represje… Wszystko to sprawiło, że wśród dzisiejszych mieszkańców grodu nad Bzurą sochaczewianie „z dziada pradziada” znajdują się w mniejszości a status miasta jako „sypialni Warszawy” tylko pogłębia tą tendencję.

Byli mieszkańcy Sochaczewa i ich potomkowie rozsiani są po całej Polsce, Europie, świecie… Czas zaciera ostatnie wspomnienia. Nieraz tylko pożółkłe fotografie z rodzinnych albumów świadczą o dawnych związkach z naszym miastem. Zupełnie jak w przypadku gdańskiej rodziny Rostalskich, o której powojennych losach dowiedzieliśmy się całkiem przypadkowo…

„Jestem młodym człowiekiem, mającym dziadka, który przez całe swoje życie nie miał odwagi ani chęci, aby się dowiedzieć czegoś o swojej rodzinie, pochodzeniu i swoich rodzicach” – zaczyna swój niezwykle ciekawy list do Muzeum Tomasz Rostalski. Wtóruje mu wuj, Pan Jerzy Malinowski.

Jak się okazuje, 76-letni dziadek Pana Tomasza, Pan Władysław Rostalski był w młodości mieszkańcem Sochaczewa. W naszym mieście znajdować się miał również rodzinny majątek Rostalskich. Ojciec Władysława, Stefan Rostalski, urodzony dn. 10 października 1894 r., poświęcił się karierze wojskowej. W stopniu porucznika piechoty brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1921 r. Po wojnie w stopniu kapitana służył m.in. w 42. pułku piechoty. W tej samej jednostce służył wówczas również kpt. Feliks Kozubowski, późniejszy major, dowódca 18 pułku piechoty i bohaterski obrońca Sochaczewa podczas walk nad Bzurą we wrześniu 1939 r. Od 1928 r. kpt. Rostalski pełnił funkcję szefa Powiatowej Komendy Przysposobienia Wojskowego i Wychowania Fizycznego w Sochaczewie. Działał ponadto w miejscowym oddziale Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej, za co został uhonorowany Srebrną Odznaką Honorową L. O. P. P., otrzymaną z rąk Prezydenta RP Ignacego Mościckiego oraz marszałków Józefa Piłsudskiego i Edwarda Rydza-Śmigłego.

Z rodziców Stefana znana jest tylko matka, hrabina Tupalska. O ojcu rodzina nie posiada żadnych informacji. Żona kpt. Rostalskiego, Wiera z domu Zaputrajew, pochodziła z Ostaszkowa w Rosji. Z ich związku w 1933 r. zrodził się syn Władysław.

Wybuch II wojny światowej silnie zaważył na dalszych losach rodziny Rostalskich. Kpt. Stefan Rostalski po bitwie nad Bzurą we wrześniu 1939 r. dostał się do niewoli niemieckiej. Do końca wojny przebywał w oflagu. Do Sochaczewa powrócił w 1945 r. i tu w 1947 r. zmarł. Wskutek prześladowań SB wdowa z synem musieli często zmieniać miejsce zamieszkania.

Z sochaczewską historią rodziny Rostalskich związana jest jeszcze jedna zagadka. Otóż z relacji mieszkającego dziś w Gdańsku Władysława Rostalskiego wynika, że mógł mieć brata, nie pamięta jednakże, jakie były jego dalsze losy. Nie jest również w stanie wyjaśnić, co stało się z rodzinnym majątkiem po śmierci matki. Miał wtedy 16-18 lat. Państwo Rostalscy mieli być także ofiarodawcami części obrazów z przedwojennego wystroju sochaczewskiego kościoła parafialnego, najprawdopodobniej jednak zostały one zrabowane lub spłonęły podczas działań wojennych.

Fotografie z rodzinnego albumu Rostalskich pokazują kpt. Stefana Rostalskiego m.in. wraz z matką – hrabiną Tupalską, wśród kadry oficerskiej i żołnierzy, podopiecznych z Powiatowej Komendy Przysposobienia Wojskowego i Wychowania Fizycznego w Sochaczewie i sochaczewskiej Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. Na innych zdjęciach widzimy kpt. Rostalskiego na podeście honorowym podczas uroczystości Święta 3 Maja z 1939 r. na ówczesnym Pl. POW (obecny Pl. Armii Ludowej). Ostatnie fotografie obrazują jego długi pobyt w niemieckiej niewoli.

Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą w Sochaczewie zwraca się o pomoc do wszystkich, którzy posiadają informacje mogące w jakikolwiek sposób pomóc w wyjaśnieniu sochaczewskich losów rodziny Rostalskich. Prosimy kontaktować się listownie (Pl. Kościuszki 2, 96-500 Sochaczew), telefonicznie z autorem (0-46 862 33 09) lub za pomocą poczty elektronicznej (muzeum@e-sochaczew.pl z dopiskiem Rostalski).