O Starym Rynku podczas Międzynarodowego Dnia Ochrony Zabytków

18 kwietnia o godzinie 11.00 Stowarzyszenie „Nasz Zamek” wespół z Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą zorganizowało lokalne obchody Międzynarodowego Dnia Ochrony Zabytków. Zaproszeni goście – w tym co ważne młodzież z Gimnazjum nr 2 w Sochaczewie – mieli okazję wysłuchać dwóch wystąpień zaaranżowanych pod wspólnym tytułem: „Stary Rynek w Sochaczewie: wczoraj, dziś i jutro”. Muzealny archeolog oraz członek „Naszego Zamku” Tomasz Karolak, podpierając się ciekawą prezentacją multimedialną, zapoznał zebranych z przeszłością najważniejszego placu w mieście. Usłyszeliśmy zatem o funkcjach Rynku na tle historii miasta, o najważniejszych wydarzeniach, które tu miały miejsce oraz o jego najważniejszych przemianach urbanistycznych i architektonicznych. Zebrani mieli okazję zapoznać się z najbardziej wartościowymi, już unicestwionymi (m.in. przez niemieckiego okupanta w latach 1939 – 1941), budynkami zlokalizowanymi przy Rynku – mowa o zabudowaniach klasztoru dominikanek (XVII/XVIII/XIX w.) i dominikanów (XIII/XV/XVIII w.) wraz z kościołami, pierwszym murowanym ratuszu z 1787 r. czy kamienicach z XVIII, XIX i XX w.

Drugą część spotkania wypełnił piszący te słowa historyk i prezes „Naszego Zamku” Łukasz Popowski. Na bazie zaaranżowanych przez Stowarzyszenie multimediów, zreferowane zostały przemiany jakie dokonały się na sochaczewskim Rynku w ostatnich latach oraz perspektywy na przyszłość związane z prawdopodobną realizacją jednego z głównych statutowych postulatów naszej organizacji, dotyczącego odtworzenia przez Urząd Miasta południowej pierzei Placu Kościuszki (tu zaprezentowana została wykonana w zeszłym roku przez naszą organizację cyfrowa rekonstrukcja południowej pierzei Rynku z 1939 r. oraz powstała na jej bazie propozycja zabudowy tego obszaru placu Kościuszki).

Jako prelegenci staraliśmy się również wyczulić na unikalną rolę zabytkowych układów urbanistycznych, do jakich zalicza się sochaczewski Rynek. W nawiązaniu do trwającej obecnie rozbiórki kamienicy przy ulicy Staszica 48 i na jej przykładzie, zwróciliśmy także uwagę, na obiekty które mimo iż nie znajdują się formalnie w rejestrze zabytków, to spełniają rudymentarną rolę w przestrzeni miejskiej, stanowiąc fundament i kontekst dla otaczającej architektury. Takich budynków – o przedwojennej metryce - jak i bezsprzecznie zabytkowej wartości, mamy w centrum Sochaczewa - w tym również przy Rynku - jeszcze całkiem sporo. Mimo swej, w ujęciu ogólnopolskim, niewyszukanej, w gruncie rzeczy podporządkowanej stricte utylitarnym wymogom, stylistyce facjat, winny one podlegać ochronie formalnej jak i stanowić obligatoryjny wzorzec dla nowopowstającej architektury w centrum Sochaczewa. Dzięki silnemu nawiązaniu, w nowo fundowanych budynkach do, opisywanych, najbardziej wartościowych historycznie obiektów, powstałaby szansa na, postulowane przez naszą organizację, względne uspójenienie nieestetycznej, w większości, architektury centrum naszego grodu. Z racji tego, że spotkanie było pierwszym elementem zadania pod nazwą: „Architektura Sochaczewa wczoraj - architektura Sochaczewa dziś - drugi etap konsultacji architektonicznych z mieszkańcami centrum Sochaczewa”, na którego realizację Stowarzyszenie „Nasz Zamek” otrzymało dofinansowanie w tegorocznym miejskim otwartym konkursie ofert dla organizacji pozarządowych, toteż temat refleksji i pomysłów na poprawę architektury historycznego centrum miasta będzie jeszcze w naszym wykonaniu w roku bieżącym powracał.

Po wysłuchaniu prelekcji zebrani mieli okazję podzielić się swoimi refleksjami w referowanym temacie oraz zapoznać z ukazującymi dawną zabudowę przyrynkową, archiwalnymi fotografiami na muzealnych antyramach. W celu utrwalenia i efektywniejszego przyswojenia wiedzy, każdy uczestnik otrzymał płytę CD z materiałami ze spotkania. Inicjatywę obchodzenia wspólnie z Muzeum Międzynarodowego Dnia Ochrony Zabytków postaramy się kontynuować w przyszłości.

Łukasz Popowski

Zobacz więcej:
Międzynarodowy Dzień Ochrony Zabytków 18 kwietnia
Podsumowanie Międzynarodowego Dnia Ochrony Zabytków w Sochaczewie
W kierunku poprawy architektury centrum Sochaczewa
Konsultacje architektoniczne za nami
Obchody Międzynarodowego Dnia Ochrony Zabytków