Łotwa to zupełnie inny świat

Łotwa - jak Polska - leży nad Morzem Bałtyckim, jest członkiem Unii Europejskiej oraz NATO. Aktualnie, podobieństw z naszym krajem jest raczej niewiele. Łączą nas jeszcze wspólnie dzieje historyczne, jak choćby postać Emilii Plater – polskiej patriotki z czasów powstania listopadowego, której ród wywodzi się właśnie z Łotwy. Jednak mentalność potomków Bałtów jest odmienna od temperamentu Słowian. Warto zobaczyć, co ma do zaoferowania Łotwa: wspaniałe siedziby magnatów, fantastyczne kurorty nadbałtyckie oraz Rygę – wielkie miasto portowe, dziś – stolicę państwa.

Jadąc na Łotwę od strony Wilna i Litwy trasą E272 a następnie E67 trafimy do miejscowości Pilsrundāle w regionie Semigalia, gdzie znajduje się ogromny Pałac Rundāle. To jeden z najpiękniejszych tego typu budynków na Łotwie, niegdyś rezydencja bogatego rodu magnatów niemieckich Bironów. Nazywany „Małym Wersalem”, w pełni zasługuje na to określenie ze względu na piękno architektury zabudowań oraz 10 hektarowy bajkowy ogród w stylu francuskim, zaprojektowany jeszcze w XVIII w., z kwietnymi dywanami z kilkunastu rodzajów tulipanów holenderskich i ponad 40 rodzajów róż. W ogrodzie znajduje się 5 szerokich alej z fontannami i amfiteatrem.

Co się tyczy zabudowań pałacowych, to pałac został wybudowany w stylu barokowo – rokokowym w połowie XVIII w. Początkowo zamieszkały przez niemiecki ród magnacki Bironów, przeszedł w posiadanie Rosjan. Po I wojnie światowej, kiedy Łotwa stała się suwerennym państwem, obiekt przekształcono w muzeum. Po 1991r. pałac gruntownie odnowiono, tak , że obecnie jest jedną z piękniejszych rezydencji na Łotwie. Są tu delegacje zagraniczne wizytujące Łotwę.

Wizyta w Rydze
Wjeżdżając do Rygi, jakoś trudno na pierwszy rzut oka zauważyć piękno licznych zabytków, których tu znajdziemy całe mnóstwo. Może to ze względu na wyjątkowy charakter miasta, które pełni wiele ról jednocześnie. Ryga to stolica państwa, ważny port na Morzu Bałtyckim, wielkie miasto przemysłowe oraz ośrodek kulturalny państwa. Miasto leży nad rzeką Dźwiną (łot. „Daugava”). Powstało w średniowieczu i od tego czasu było ważnym punktem handlowej mapie Europy.

Dziś Ryga również jest ważnym handlowo miastem, ale lata świetności ma już za sobą. Świadczy o tym choćby nieciekawy wygląd przedmieść, po których nie warto spacerować samotnie po zmroku. Dużą rolę odegrał także ostatni kryzys finansowy, który głęboko dotknął kraj, redukując jego PKB o 1/5. Ryżanie nie radzą sobie z problemami finansowymi, co pokazują liczne w mieście lombardy, a w każdym z nich masa sprzętu i kosztowności pod zastaw. Problemy gospodarcze ma również załagodzić umocnienie waluty – kurs 1 łata łotewskiego wynosi 5,5zł. Ceny wydają się zatem niskie: najtańszy chleb kosztuje tylko pół łata, ale to nominalnie i tak drożej niż w Polsce.

Rozpoczynamy naszą wędrówkę po Starym Mieście. Najbardziej charakterystycznym punktem są dwa kościoły: luterański kościół św. Piotra oraz katolicki kościół św. Jakuba. Obydwa stanowią punkty orientacyjne w mieście, a to za sprawą wysokich wież, z której każda mierzy ponad 120 m. Generalnie kościoły w Rydze to raczej świątynie luterańskie czy ewangelickie, bowiem dominującą religią na Łotwie jest protestantyzm. Świątyń katolickich jest niewiele. Może dlatego, zwiedzając ryską starówkę, odczuwa się odmienność źródeł tradycji i historii? Budynki na Starym Mieście pochodzą zazwyczaj z epoki średniowiecza. Gotyckie, ceglane kościoły wpisują się w krajobraz wąskich, brukowanych ulic, przy których wznoszą się dwupiętrowe kamieniczki z kolorowymi fasadami i czerwoną dachówką. Niewątpliwie dumą Rygi w kategorii kamienic może być „Dom pod Czarnymi Głowami”. Nazwa i kamienica pochodzi z XIV w. i była określeniem urzędników administrujących transakcje handlowe w Rydze. Byli to ludzie bardzo bogaci i szanowani, o czym może świadczyć bogato zdobiona i pozłacana fasada budynku. Wewnątrz – kilkupoziomowe muzeum. W piwnicach: liczne elementy wystroju średniowiecznej karczmy z często powtarzającym się wizerunkiem św. Maurycego, który był patronem „Czarnych Głów”. Na parterze znajduje się ogromna wystawa rękodzieła wykonanego ze srebra. W imponującej kolekcji znajduje jest nie tylko biżuteria, ale również zastawa stołowa, ozdobne kielichy, maski. Na piętrze znajduje się ogromna sala konferencyjna – miejsce podpisania pokojowego traktatu ryskiego z 1921 r., kończącego wojnę polsko – bolszewicka z 1920 r. Na ścianach wiszą obrazy przedstawiające miasta członkowskie Ligi Hanzeatyckiej. Ryga była członkiem tego europejskiego związku miast handlowych Europy Północnej z czasów początku ery nowożytnej. Miastom, będącym członkami grupy, przewodziła Lubeka (miasto portowe w Niemczech). To często najbogatsze ośrodki w całym kraju, a żyjący tam kupcy i rzemieślnicy, mogli liczyć nawet na wielokrotnie wyższe zyski, niż gdziekolwiek indziej.
Wyjątkowym miejscem na mapie Starego Miasta jest Zamek Ryski, zbudowany w 1330 r. Trzypiętrowa forteca z trzema wieżami i białą fasadą, stanowi dziś miejsce pracy administracji prezydenta Łotwy Valdisa Zatlersa, miejsce przyjmowania zagranicznych delegacji a także kompleks muzeów historii Łotwy.
W zachodniej części starówki naszym oczom ukaże się widok wysokiego cokołu z postacią kobiety wznoszącej trzy gwiazdy. To Pomnik Wolności, zbudowany w 1935 r. Po I wojnie światowej Łotysze po raz pierwszy uzyskali niepodległość, którą ZSRR chciał ponownie im odebrać po II wojnie światowej. Istnieje jednak legenda, że Łotysze zdołali przekonać Sowietów, by nie wcielać ich kraju do Związku Radzieckiego po 1945 r., tłumacząc im, że trzymane przez kobietę gwiazdy są symbolem bolszewizmu i przyjaźni łotewsko – sowieckiej. Tak naprawdę, gwiazdy symbolizują trzy główne rejony, z których składa się Łotwa: Liwonię, Kurlandię i Semigalię.
Szukając pamiątek z Rygi, koniecznie trzeba zakupić czarny balsam ryski. To tradycyjny, łotewski 45-procentowy alkohol – mieszanka 24 ziół. Niegdyś stosowana na wszystkie bolączki, dziś jest przysmakiem, doskonale poprawiającym trawienie.

Jurmała nad Bałtykiem
Łotwa jako kraj nadbałtycki – ma również do zaoferowania pobyty w kurortach nadbałtyckich. Największym jest Jurmała (łot. Jūrmala) – miasto ok. 10 km na północ od Rygi. Znane uzdrowisko w mieście powstało w XVIII w., a od XIX w. było bardzo popularne wśród oficerów rosyjskich, oraz regularnie odwiedzane przez Chruszczowa i Breżniewa. Do dziś wielu bogatych Rosjan lubi spędzać tu czas, w kupowanych przez siebie drewnianych zabytkowych willach w stylu secesyjnym. Miasto zachęca niewątpliwie czystą plażą, na której wypoczywają chętnie miejscowi i przyjezdni, którzy bardzo łatwo mogą tu dotrzeć dzięki sprawnemu połączeniu kolejowemu z Rygą.
Łotwa jest odmiennym mentalnie od Polski krajem przez swoje dzieje historyczne. Łotysze - do czasu I wojny światowej - nigdy nie uzyskali państwowości. Atrakcyjne geopolitycznie ziemie Inflantów były podbijane przez Zakon Kawalerów Mieczowych, Imperium Rosyjskie, Szwecję, wchodziły częściowo w terytorium Polski. Ponadto, Łotwa jest krajem o zróżnicowanym składzie etnicznym. Drugą narodowością po Łotyszach są niechętni do asymilacji Z NIMI Rosjanie, których przesiedlono tu po II wojnie światowej. Być może dlatego ludzie tutaj nie do końca są otwarci i chętni do kontaktów. Mają jednak dziedzictwo zabytków historycznych, które koniecznie trzeba zobaczyć.
Żaneta Czyżniewska