Hołd dla Bohatera Września 1939

Mija 70 lat od tragicznych wydarzeń września 1939 roku, które sprowadziły na nasz kraj pożogę i zgliszcza, które przyniosły tragedię milionom obywateli. Przetoczyła się hitlerowska nawała, niosąc śmierć tysiącom żołnierzy i cywilów. Wśród ofiar był także generał brygady Franciszek Seweryn Wład, dowódca 14 Dywizji Piechoty Armii „Poznań”, bohater narodowy, któremu ostatnie rozkazy przyszło wydawać na iłowskiej ziemi, który w swym ostatnim tchnieniu, z niezwykłym nabożeństwem żegnał się z Polską i najbliższą rodziną. Jego słowa skierowane wówczas do żony brzmiały: ..” Umieram za Polskę. Wychowaj naszego syna na dzielnego Polaka. Spowiadałem się…. Frank”.

Inicjatywa Stowarzyszenia na Rzecz Rozwoju Ziemi Iłowskiej, polegająca na wzniesieniu obelisku z tablicą pamiątkową w miejscu pierwszego pochówku generała Franciszka Włada, wspierana była mocno przez proboszcza parafii w Iłowie, księdza Krzysztofa Boruckiego. Zyskała uznanie i aprobatę Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, a Sekretarz Generalny ROPWiM - Andrzej Przewoźnik objął Honorowym Patronatem to przedsięwzięcie.

Dzięki wspólnej pracy, 20 września nastąpiło uroczyste odsłonięcie obelisku i oddanie hołdu bohaterskiemu generałowi, jak również tysiącom żołnierzy – obrońców naszej Ojczyzny, którzy polegli na Ziemi Iłowskiej w 1939 roku.

Uroczystość patriotyczna w Iłowie rozpoczęła się o godzinie 12.00 Mszą świętą, którą odprawił i homilię wygłosił J.E. Ks. Biskup Józef Zawitkowski. Na ołtarzu umieszczono portret generała Franciszka Włada, namalowany przez Zbigniewa Sykurskiego specjalnie na tę uroczystość oraz czapkę wojskową i szablę. Ceremonia zgromadziła wielu gości. Byli wśród nich między innymi: synowa generała – Krystyna Skuza – Wład, senator Eryk Smulewicz, poseł Tadeusz Woźniak i Andrzej Nowakowski, przedstawiciel Marszałka Województwa Mazowieckiego radny sejmiku Jerzy Krupa, Prezes Fundacji Polsko – Niemieckie Pojednanie Dariusz Pawłoś, Prezes Stowarzyszenia Weteranów i Przyjaciół 14 DP Gen. Włada prof. Maciej Kandulski, przedstawiciele społeczności Wielkopolskiej Szkoły Podoficerskiej Wojsk Lądowych im. Gen. F. Włada w Poznaniu, społeczność Szkoły Podstawowej im gen. Włada w Kamionie ze sztandarem, delegacja Zarządu Związku Polskich Spadochroniarzy ze sztandarem, poczty sztandarowe szkół noszących imię Bohaterów Walk nad Bzurą, delegacje szkół z terenu gminy Iłów ze sztandarami, poczty sztandarowe Powiatowego Hufca ZHP w Sochaczewie, Związku Kombatantów, Żołnierzy AK obwodu Skowronek z Sochaczewa, Polskiego Stronnictwa Ludowego z Iłowa, Koła Łowieckiego „Żbik” z Iłowa, Ochotniczych Straży Pożarnych z terenu gminy Iłów.

Odczytano słowa skierowane do uczestników uroczystości w Iłowie przez pułkownika prof. dr hab. Gerwazego Świderskiego, członka Korpusu Medycznego Armii „Poznań”, operującego rannych żołnierzy między innymi w szpitalu polowym w Giżycach we wrześniu 1939 roku. Obecny był również dyrektor Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą Maciej Wojewoda, wójt gminy Iłów, przewodniczący rady gminy, sekretarz, dyrektorzy i kierownicy instytucji, prezesi i członkowie organizacji społecznych i związkowych, media, okoliczni mieszkańcy oraz goście.

Ksiądz biskup w homilii nawiązał do wydarzeń związanych z wybuchem II Wojny Światowej, do obrony Westerplatte, do bitwy nad Bzurą we wrześniu 1939 roku. Wiele miejsca poświęcił postaci bohaterskiego generała, Franciszka Seweryna Włada, szczególnie jego ostatnim chwilom życia. Zacytował ostanie słowa generała, jakie podyktował swojemu adiutantowi przed śmiercią, jak również przedstawił relację z pogrzebu generała, zawartą we wspomnieniach starszego szeregowego 57 pułku piechoty Armii „Poznań”- Henryka Durskiego.

Bezpośrednio po Mszy świętej uczestnicy uroczystości przeszli na plac obok kościoła. Tam, nastąpiło odsłonięcie i poświęcenie głazu z popiersiem generała Franciszka Włada i pamiątkową tablicą, zawierającą datę śmierci i pogrzebu bohaterskiego dowódcy 14 Dywizji Piechoty Armii „Poznań”. Po odegraniu i odśpiewaniu hymnu państwowego „Jeszcze polska nie zginęła, póki my żyjemy” synowa generała, Pani Krystyna Skuza – Wład oraz żołnierz Armii Krajowej, Honorowy Obywatel Gminy Iłów, porucznik Stanisław Tomaszewski dokonali uroczystego odsłonięcia tablicy pamiątkowej, którą następnie poświęcił ksiądz biskup Józef Zawitkowski. Synowa generała podziękowała za zorganizowanie uroczystości upamiętniającej osobę Franciszka Seweryna Włada.

Przy tablicy zabierał również głos prezes Stowarzyszenia Weteranów i Przyjaciół 14 DP Generała Włada prof. Maciej Kandulski, podkreślając patriotyzm generała Włada oraz jego rodziny. Natomiast wójt gminy Iłów Roman Kujawa w swoim wystąpieniu przedstawił przebieg walk na naszym terenie w 1939 roku. Miejscowy poeta Karol Cieślak zadeklamował swój wiersz p.t. „ Kiedy myślę – Wrzesień”, napisany w hołdzie bohaterom poległym na naszej ziemi.

Kolejnym punktem uroczystości było składanie kwiatów przy dźwiękach werbli orkiestry przez liczne delegacje przybyłe w tym dniu do Iłowa. Zwieńczeniem zaś był koncert chóru i orkiestry instrumentów blaszanych. Po zakończeniu uroczystości pod obeliskiem, w kościele, zostały wręczone nagrody laureatom konkursu plastycznego pt. „Bitwa nad Bzurą w oczach współczesnego pokolenia młodych Polaków”, zorganizowanego przez Stowarzyszenie Na Rzecz Rozwoju Ziemi Iłowskiej. Zorganizowano także wystawę medali z okresu II wojny światowej oraz rozdawano foldery o generale Franciszku Władzie, przygotowane przez młodzież ze Stowarzyszenia.

Honorową wartę przy głazie wystawił 61 Dywizjon Rakietowy Obrony Powietrznej Kraju.
Do organizatorów uroczystości list skierował Prezes Stowarzyszenia „Wspólnota Polska” Marszałek Maciej Płażyński, w którym napisał między innymi: „Dzięki inicjatywom takim, jak ta, która realizuje społeczność Iłowa, pamięć o bohaterach wojny nadal będzie żywa, tworząc wzorce dla nowych pokoleń. Bitwa nad Bzurą, to jeden najważniejszych symboli polskiego oporu we wrześniu 1939 roku i każda inicjatywa, upowszechniająca wiedzę o tamtych wydarzeniach, zwłaszcza taka, która wyzwala społeczną inicjatywę, zasługuje na szacunek i poparcie”.

Słowa podziękowania organizatorzy kierują do Sekretarza Generalnego Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa Pana Andrzeja Przewoźnika, księdza biskupa Józefa Zawitkowskiego, wszystkich delegacji i pocztów sztandarowych. Dziękujemy za wsparcie Państwu Bożenie i Adamowi Papierowskim, Barbarze i Krzysztofowi Jażdżykom, Zbigniewowi Pietrzakowi, Wiktorowi Traczykowi, Leszkowi Mazurkiewiczowi, Zbigniewowi Sykurskiemu, Stanisławowi Duńskiemu, pułkownikowi Mirosławowi Grzybowskiemu z JW. W Bielicach.

Organizatorzy dziękują serdecznie wszystkim, którzy przybyli na uroczystość patriotyczną do Iłowa, by oddać hołd bohaterskiemu generałowi.

Wanda Dragan