AUSTRIACKO-POLSKA DYSKUSJA PANELOWA

W dniu 31 maja 2010 r. w Warszawie odbyła się austriacko-polska dyskusja panelowa na temat „ PRZEMOC W RODZINIE” której organizatorami byli:
Austriackie Forum Kultury, Centrum Praw Kobiet, Fundacja Dzieci Niczyje, Instytut Psychologii Zdrowia, Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia” a partnerami były: Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz Fundacja im. Friedricha Eberta.
W dyskusji uczestniczyły: interwent Ośrodka Interwencji Kryzysowej w Sochaczewie Katarzyna Matusiak oraz prezes Stowarzyszenia Przystanek Pomoc Monika Radwańska-Komosa.

Pierwsza część panelu poświęcona była dyskusji o pomocy dorosłym ofiarom przemocy w rodzinie panelistkami tego bloku tematycznego były:
Rosa Logar (dyrektorka Centrum Interwencji dla Ofiar Przemocy Domowej w Wiedniu, wykładowczymi Wydziału Pracy Socjalnej na Uniwersytecie Nauk Stosowanych w Wiedniu, współzałożycielka Europejskiej Sieci Współpracy WAVE, członkini Komitetu przeciwko przemocy wobec kobiet i przemocy w rodzinie przy Radzie Europy), która swój referat poświęciła prawu do obrony przed przemocą w domu oraz nowym środkom stosowanym w Austrii w celu zapobiegania przemocy w rodzinie.

W 1997 r. uchwalono w Austrii pierwszą ustawę federalną przeciwko przemocy w rodzinie (druga ustawa o przeciwdziałaniu przemocy uchwalono 1 czerwca 2009r. ochronę przed przemocą otrzyma każda osoba przebywająca w Austrii niezależnie od pochodzenia i obywatelstwa), w której zapisano prawo ofiary do pozostania we własnym domu, a sprawca przemocy ma obowiązek opuścić mieszkanie, policja posiada uprawnienia by zabronić sprawcy wstępu do mieszkania na okres 2 tygodni w przypadku zagrożenia niebezpieczeństwem. W przypadku przedłużenia czasu ochrony ofiary przed sprawcą, ofiara powinna zwrócić się z wnioskiem do sądu cywilnego o wydanie zakazu kontaktowania się sprawcy z rodziną lub zakazu przebywania sprawcy w określonych miejscach. Pracą z ofiarą przemocy w rodzinie zajmują się w Austrii instytucje pozarządowe finansowane z państwowych funduszy. Są to domy dla kobiet, ośrodki interwencji oraz ośrodki doradcze dla kobiet i dzieci. Ministerstwo ds. Kobiet finansuje ogólnokrajową, bezpłatną i całodobową infolinię dla ofiar przemocy, istnieją także nr alarmowy służący zgłaszaniu przemocy wobec dzieci i nr ogólny dla ofiar przemocy.

Celem nadrzędnym pracy z ofiarą przemocy jest jej wzmocnienie psychiczne, społeczne oraz prawne, dlatego pracownicy poszczególnych organizacji mają za zadanie towarzyszenie ofierze m.in. w toczących się procesach sądowych. Ważnym elementem jest wysunięcie propozycji bezpłatnej pomocy dla każdej ofiary przemocy ze strony ośrodków interwencji.
Rosa Logar podkreśliła w swoim wystąpieniu, iż należy być bardzo ostrożnym w używaniu pojęć: przemoc w rodzinie, przemoc domowa lepiej jest mówić jasno i wprost o konkretnej grupie ofiar: kobiet, dzieci, starszych osób, mężczyzn.

Na koniec podkreśliła, że w Austrii ustawowy zakaz fizycznego karania dzieci został zapisany już w 1989 roku.

Kolejnymi panelistkami, które zabrały głos w dyskusji były: Renata Durda kierownik Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia” oraz Urszula Nowakowska dyrektorka Centrum Praw Kobiet w Warszawie.
Przedstawiły w swoich wypowiedzi najważniejsze problemy z jakimi obecnie muszą radzić sobie polskie organizacje zajmujące się pomocą ofiarom przemocy oraz pracujące ze sprawcami przemocy. Dużą część wypowiedzi poświęcono nowelizacji polskiej ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, w której znalazł się m.in. przepis zakazujący stosowania kar cielesnych wobec dzieci.

Renata Durda zwróciła w swoim referacie uwagę na panujące w Polsce społeczne przyzwolenie na przemoc w rodzinie, przedstawiła badania opinii społecznej przeprowadzone na reprezentatywnej grupie Polaków z których wynikało iż 64% respondentów zna rodzinę w której ma miejsce przemoc.
Urszula Nowakowska skupiła swoją wypowiedź na temacie działalności organizacji, których zadaniem jest praca z ofiarą przemocy i ze sprawcą przemocy, dość rozpowszechnioną praktykę w ramach jednej organizacji oferują pomoc dla ofiar i dla sprawców, jej zdaniem nie jest to dobra praktyka, gdyż naraża ofiary na niebezpieczeństwo kolejnego spotkania się ze sprawcą przemocy.

Druga część dyskusji panelowej została poświęcona pomocy dzieciom doznającym przemocy w rodzinie, zabrał w niej głos Max Friedrich profesor psychiatrii, dyrektor uniwersyteckiej kliniki neuropsychiatrii dzieci i młodzieży, podkreślił iż dzieci są bezpośrednimi lub pośrednimi ofiarami płaszczyznach przemocy : cielesnej, intelektualnej, emocjonalnej oraz socjalnej. W przypadku wykorzystywania seksualnego małych dzieci ważnym czynnikiem jest prawidłowa diagnoza oraz specjalistyczne wyszkolenie osób zajmujących się dziećmi tj. przedszkolanek ,wychowawców szkolnych młodszych dzieci. Terapia dla dziecka wykorzystywanego seksualnie powinna być rozpoczęta jak najszybciej, a pomoc terapeutyczna będzie potrzebna dla takiego dziecka również w kolejnych okresach jego życia: okresie dojrzewania, zakładania własnej rodziny, narodzin potomstwa.

Z kolei Maria Keller-Hamela dyrektor d.s. współpracy zagranicznej Fundacji Dzieci Niczyje , w swoim referacie zaprezentowała wyniki ankiety internetowej przeprowadzonej w 2009 r. na grupie 1000 młodych ludzi w wieku 15-18 lat , 50% ankietowanych było ofiarami przemocy werbalnej ze strony członków swojej rodziny, 21% ofiarami przemocy fizycznej ze strony członków swojej rodziny, 8% było wykorzystywanych seksualnie przez członków swojej rodziny. Aż 42% respondentów odpowiedziała , że nikt nie jest w stanie im pomóc jeśli przemocy doznają ze strony im najbliższych osób. Ważna jest zatem praca nad zamianą postaw społecznych, uwrażliwienie, szerzenie wiedzy, zmiana prawa a to wymaga podejścia interdyscyplinarnego. Maria Keller-Hamela podjęła w swoim wystąpieniu temat sprawowania pieczy rodzicielskiej i kontaktów dziecka ze sprawcą przemocy w rodzinie, sprawcą wykorzystywania seksualnego. Zdarza się często, iż dzieci przeżywają silny konflikt lojalności wobec rodziców, odczuwają ambiwalentne uczucia, na swój sposób kochają swoich sprawców, być może jedynym rozsądnym rozwiązaniem takich sytuacji są odwiedziny sprawcy u dziecka w towarzystwie osoby trzeciej (kurator, psycholog) również miejsce takich wizyt powinno być neutralne nie kojarzące się dziecku z sytuacja trudną. Oczywiście wizyty takie mogą mieć miejsce pod warunkiem że dziecko chcę i życzy sobie takich widzeń, nie wolno w żaden sposób zmuszać dziecka do spotkań ze sprawcą przemocy.

W podsumowaniu wypowiedzi referentów wyłoniła się obecnie szeroko dyskutowana w Europie propozycja monitoringu elektronicznego sprawców przemocy w rodzinie, funkcjonowanie takiego rozwiązania na skalę całej Unii Europejskiej po pokonaniu prawno-technicznych problemów jest tylko kwestią kilku lat.