Architektoniczne Konkursy Studenckie 2010/2011

11 maja bieżącego roku w Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Pola Bitwy nad Bzurą odbyła się wystawa związana z IV już Konkursem Studentów Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej, zwyczajowo organizowanym przez Urząd Miejski, Muzeum, Zakład Konserwacji Zabytków Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej i Delegaturę Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Płocku. Koordynatorem projektu od początku jego istnienia jest wykładowca Politechniki, sochaczewianin, dr arch. Cezary Głuszek. Z uwagi na to, że konkurs ubiegłoroczny nie doczekał się niestety na naszej stronie relacji, skorzystamy z okazji i zamieścimy w niniejszym tekście informacje oraz zdjęcia jego dotyczące. Podobnie jak w 2008 i 2009 r. przedstawiciele „Naszego Zamku” mieli zaszczyt być zaproszeni na obie wystawy (poza piszącym te słowa Stowarzyszenie reprezentował Grzegorz Więckowski - w roku ubiegłym i Tomasz Karolak - w roku ubiegłym i bieżącym).

Rok 2010 – „Otoczenie Placu Kościuszki – inne spojrzenie”

Konkurs ubiegłoroczny dotyczył trzech obszarów problemowych:

 opracowanie wizji zagospodarowania pierzei północnej dawnego Rynku (Placu Kościuszki) – zabudowa w tej pierzei była niemal całkowicie zniszczona podczas I wojny światowej oraz zupełnie zrujnowana podczas II wojny. Nieskoordynowana późniejsza jej odbudowa doprowadziła do powstania tu obecnie obiektów wolnostojących o niespójnym wyrazie architektonicznym – konieczne są uzupełnienia i nawiązanie do charakteru budynków przedwojennych.

 opracowanie wizji zagospodarowania pierzei południowej dawnego Rynku - zabudowa w tej pierzei również uległa zniszczeniom podczas obu światowych konfliktów zbrojnych XX w. – w okresie międzywojennym nastąpiła jej udana odbudowa w formach nieco bardziej monumentalnych od tych sprzed I wojny. Po wypaleniu podczas kampanii wrześniowej ruiny kamienic znajdujących się nie tylko tu, ale w całej dzielnicy żydowskiej, zostały rozebrane przez okupanta, planującego zabudowanie tych oraz innych obszarów Sochaczewa architekturą o charakterze nazistowskim. Po niweczącej te zamierzenia hitlerowskiej klęsce, na całym obszarze założono park miejski, który istnieje tu do dziś. Konieczne jest odtworzenie istniejących dawniej kwartałów zabudowy, co w pełnym wymiarze pozwoli przywrócić rynkowi lokacyjnemu charakter miejski, utracony w wyniku II wojny, zaś Sochaczewowi odzyskać swe „serce”.

 opracowanie wizji zagospodarowania otoczenia ruin zamku Książąt Mazowieckich – zrujnowany w 1794 r. przez Prusaków zamek sochaczewski to najważniejszy lokalny zabytek oraz „pomnik” historii miasta. Znajdujący się na skraju samoczynnej destrukcji obiekt wymaga konserwacji i przynajmniej częściowej odbudowy z przeznaczeniem na cele kulturalne, nakierowane na historyczną edukację mieszkańców oraz symboliczną i faktyczną integrację społeczeństwa lokalnego. Choć najbardziej intuicyjne, naturalne i kontekstowe byłyby tu formy historyczne, studenci podjęli się wykreowania bryły zamku za pomocą tzw. współczesnego uzupełnienia. Podobnych form użyli również do stworzenia zabudowy Podzamcza.

Przyznano dwie I nagrody:

 Weronika Wójcik za „Koncepcję konserwatorsko – architektoniczną zagospodarowania pierzei północnej Rynku w Sochaczewie”,

 Maciej Gawell za projekt pod nazwą „Dom kultury chasydzkiej w Sochaczewie”.

II nagroda:

 Katarzyna Królik za „Koncepcję projektową fragmentu pierzei południowej Rynku w Sochaczewie”.

III nagroda:

 Karolina Sieradzka za projekt zatytułowany „Rynek w Sochaczewie – pierzeja południowa”.

Wyróżnienie:

 Zespół: Jan Gołębiewski, Krzysztof Stefaniak, Marcin Strzała za projekt „Zamek Sochaczew – zagospodarowanie strefy wzgórza zamkowego”.

Rok 2011 – „Historyczne centrum Sochaczewa – kolejny głos w dyskusji”

W tym roku obszary problemowe konkursu zostały zarysowane analogicznie do ubiegłego (a także konkursu z 2009 r.). Nagrody studentom wręczał już nowy burmistrz Sochaczewa – Piotr Osiecki.

I nagroda:

 Zespół: Szymon Nieszporek, Bartłomiej Tarnas, Tomasz Zatorski za projekt „Sochaczew – pierzeja południowa”.

II nagroda:

 Marek Arciszewski za koncepcję o tytule „Sochaczew – odnowa historycznego obszaru”.

III nagroda:

 Joanna Bugaj za projekt zatytułowany „Odtworzenie pierzei południowej rynku w Sochaczewie”.

Nagroda publiczności (najlepszą pracę wybierali w tajnym głosowaniu wszyscy zgromadzeni na uroczystości):

 Jan Bagiński za projekt przebudowy amfiteatru na Podzamczu.

Jak w każdym z dotychczasowych konkursów wszystkie nagrody pieniężne ufundował Burmistrz Sochaczewa.

Według naszej subiektywnej oceny poziom projektów z konkursu tegorocznego stał na wyższym poziomie od rozwiązań z 2010 r. Znalazło się kilka prac, które w całości bądź po części przypadły nam do gustu. Jako ciekawą znajdujemy pracę Tomasza Głowińskiego (nr 10), szczególnie recepcję typowego, lokalnego detalu architektonicznego z okresu międzywojnia w nowych budynkach pierzei wschodniej oraz północnej. Dość interesujący przykład retrowersji w pierzei północnej oraz południowej prezentuje projekt Krzysztofa Lenarta i Mikołaja Sawczuka (nr 9) oraz koncepcja Dominika Korosia (nr 4) w odniesieniu do pierzei północnej, wschodniej oraz częściowo południowej. Ciekawie prezentuje się również praca Jana Bagińskiego (nr 8), ukazująca jak mógłby w nowoczesnym, ale opartym o rozwiązania właściwe tradycji miejsca, ujęciu, wyglądać sochaczewski amfiteatr. Jako spójną i ciekawą definiujemy również pracę Marka Arciszewskiego (nagrodzona II – gą nagrodą), choć jako zbyt kontrowersyjny - z racji za dużych, nieszanujących zamkowego kontekstu, gabarytów - postrzegamy budynek wzniesiony w miejscu dawnego klasztoru dominikanek oraz hurtowni Jutex. Ciekawe elementy, w kontekście pierzei północnej i wschodniej, zawierają projekty nr 5 Agnieszki Castanhinha da Rocha oraz nr 17, z wartą uwagi koncepcją rozbudowy w kierunku południowym zabudowań kościoła parafialnego. Interesująco – szczególnie w kontekście detalu architektonicznego oraz podziałów elewacyjnych w większości kamienic pierzei południowej - prezentuje się również praca Karoliny Tesarskiej oraz Patryka Ryczko (nr 16).

Kilka słów należałoby poświęcić również na rozwiązania projektowe dotyczące zamku. Koncepcja z tego roku (Aleksandra Borowska, nr 12) prezentuje chyba najlepszy, w sensie kultury rozwiązań i poszanowania kontekstu, w ciągu 4 lat konkursu, typ tzw. „współczesnego uzupełnienia”. Mimo to, dalej jesteśmy nieprzekonani do tego typu rozwiązań właśnie na sochaczewskim zamku. Dużo lepszy efekt przy proponowanej częściowej adaptacji, polegającej na zagospodarowaniu parteru zamku XVII – sto wiecznego, przyniosłoby zastosowanie jako materiału budowlanego, naturalnej tu cegły, zamiast jej imitacji w postaci blachy rdzewionej (dach o lekkiej konstrukcji nad parterem powinien być skryty za strzępiem muru). Działanie takie oparte w całości o wyniki najnowszych badań naukowych, a zatem nie budzące naukowych wątpliwości, nosiłoby w odniesieniu do tego fragmentu zamku znamiona częściowej rekonstrukcji, a co za tym idzie nie raziło pewną sztucznością, widoczną na konkursowej propozycji. Najmocniejszym punktem studenckiego projektu jest łatwo zauważalne podkreślenie zabytkowych murów, poprzez zastosowanie jednoznacznie obcego tu materiału elewacyjnego nowych konstrukcji w postaci rdzewionej blachy. Jednak nawet tu, krajowa praktyka konserwatorska taki sam efekt osiąga za pomocą ciemnej fugi, tynku, bądź nieco innego odcienia cegły, oddzielającej stary mur od nowego. Dodać naturalnie należy, że pod względem autentyzmu, plastyczności oraz walorów poznawczych preferowane przez nas rozwiązanie jest oczywiście również dużo fortunniejsze od konkursowego. Wnikliwa analiza (w oparciu o zasadę indywidualnego podejścia do każdej propozycji rozwiązań) dużej już ilości przygotowanych w ciągu 4 lat organizacji konkursu różnorodnych przykładów rozwiązań z zakresu współczesnego uzupełnienia, według nas wykazuje, że zastosowanie tej właśnie metody, akurat na sochaczewskim zamku nie przynosi zadowalających efektów. W konsekwencji, według nas, skłaniać się należy, albo do prób rekonstrukcji/odbudowy (po dokończeniu badań naukowych), albo do pozostawienia tego obiektu w postaci trwałej ruiny.

Ważnym akcentem spotkania było wystąpienie burmistrza Osieckiego, w którym zasygnalizował, wolę kontynuacji konkursu w roku przyszłym, proponując studentom tym razem do opracowania elewacje kamienic w ulicy Warszawskiej. Miasto przymierza się do stworzenia realnego architektonicznego programu przebudowy tego fragmentu centrum miasta – stąd zapotrzebowanie na różnorodne propozycje rozwiązań. Działanie to zostało podjęte z inspiracji naszego stowarzyszenia, które poddało nowemu burmistrzowi niniejszy pomysł na początku kadencji, a w efekcie uzyskało dofinansowanie na realizację tego zadania w tegorocznym miejskim konkursie ofert dla organizacji pozarządowych. Mamy nadzieję, że nasza współpraca z Urzędem Miasta w niniejszym zakresie przyniesie spodziewane efekty i prywatne budynki w centrum miasta zaczną we właściwym kierunku zmieniać swój wygląd. O szczegółach akcji poinformujemy niedługo na naszej stronie internetowej.

W otwarciu wystawy wzięli udział m.in. burmistrz Piotr Osiecki, z-ca burmistrza Marek Fergiński, Rafał Nadolny z-ca Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Warszawie, Krystyna Łukasik i Ewa Jaszczak - kierownik płockiej delegatury Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, Edward Stasiak przewodniczący Komisji Gospodarki Przestrzennej i Inwestycji w Radzie Miasta, Łukasz Popowski Prezes Stowarzyszenia „Nasz Zamek”, Tomasz Karolak Społeczny Opiekun Zabytków oraz członek Stowarzyszenia „Nasz Zamek”.

Łukasz Popowski


Projekty konkursowe z 2010 r.

Projekty konkursowe z 2011 r.